MẸO KHẮC PHỤC NHANH SỰ CỐ MÁY TÍNH

Bạn phải đối mặt với khủng hoảng Windows, phần cứng, phần mềm, mạng, Internet hay thiết bị di động ư? Sau đây là một số cách để khắc phục nhanh chóng.

PC là chiếc máy nhiều tài năng

PC có thể phục vụ như trình biên tập ảnh, máy chơi game, không gian làm việc, rạp chiếu phim gia đình. Nhưng đôi khi một cái gì đó trong hệ thống của bạn lại hỏng đúng khi bạn cần nó nhất.

Cho dù đang gặp phải vấn đề gì (màn hình chết, cài đặt Windows bị hỏng, hệ điều hành mới,…), bạn có thể giải quyết trong nháy mắt một khi đã biết nơi để tìm. Đây là bộ sưu tập một số cách sửa nhanh đối với các lỗi phần cứng, phần mềm và dịch vụ mà bạn có thể sử dụng.

Với những thủ thuật này, bạn sẽ không chỉ được chuẩn bị tốt hơn để sửa chữa một hệ thống gặp sự cố mà còn có thể tinh chỉnh PC để làm việc mạnh hơn, nhanh hơn và tốt hơn so với trước đây.

Màn hình xanh: Hệ thống thường xuyên bất ngờ tắt (shutdown) là dấu hiệu cho thấy PC của bạn đang phải chiến đấu với vấn đề quá nhiệt.

Chấm dứt việc hệ thống tự dưng tắt

5 phút: Nếu PC thường xuyên tự dưng tắt/khởi động lại mà không có bất kỳ sự giải thích hợp lý nào, và nếu bạn không thấy bất kỳ dấu hiệu khác nào của vấn đề - chẳng hạn như thông báo lỗi, màn hình xanh hay trục trặc phần cứng đồ họa, có thể bạn đã mắc phải vấn đề quá nhiệt.

Cách đơn giản nhất để “làm nguội” là mở thùng PC, nhẹ nhàng chải ra bất cứ rác, bụi bẩn. Nếu bạn tự dựng PC cho mình và vẫn vương một ít keo tản nhiệt (thermal paste), nên làm sạch lớp keo tản nhiệt cũ khỏi CPU và bôi lớp keo tản nhiệt mới (xem phần "Sử dụng keo tản nhiệt để khắc phục CPU quá nóng").

Nếu không giải quyết được vấn đề, có thể là bộ nguồn không cung cấp đủ điện để PC tiếp tục chạy khi phải cáng đáng việc nặng. Nếu PC thường xuyên tự nhiên tắt trong khi bạn đang chơi game, máy được đặt ở nơi thoáng khí, thùng máy mới được làm sạch thì có lẽ nguyên nhân là bộ nguồn cung cấp điện.

Một khả năng khác là bộ nguồn có thể bắt đầu hỏng. Trong trường hợp này, đây là lúc để nâng cấp. Hoặc có lẽ bạn mới nâng cấp PC của mình với một thành phần ngốn năng lượng (chẳng hạn như card đồ họa thứ 2) và bộ nguồn cũ không thể cung cấp đủ điện. Trong trường hợp này, đơn giản chỉ việc loại bỏ thành phần ngốn năng lượng đó đi cho đến khi bạn có thể nâng cấp bộ nguồn để phù hợp với nhu cầu.

Cửa sổ Allowed apps: Trong cửa sổ này, bạn có thể chỉ rõ những ứng dụng mà bạn muốn Windows Firewall cho phép truy cập web khi cần.

Tùy chỉnh Windows Firewall

30 giây: Người dùng Windows 7 biết tiện ích tường lửa tích hợp của hệ điều hành này “nghèo túng” đến thế nào - và trên tất cả các máy tính Windows 7 mới, tiện ích này được bật theo mặc định. Nếu cảm thấy mệt mỏi với “sự cằn nhằn” liên tục của nó, hoặc nếu đã vô tình chặn một ứng dụng quan trọng truy cập Internet, bạn có thể điều chỉnh tiện ích tường lửa theo ý mình bằng

cách sử dụng bảng điều khiển Windows Firewall ít được biết đến.

Để mở bảng điều khiển Windows Firewall, hãy bấm phím Windows > gõ Allowed Applications vào trường tìm kiếm > nhấn Enter. Bạn sẽ thấy một cửa sổ liệt kê tất cả các ứng dụng trên PC của mình mà Windows Firewall biết. Nhấp nút Change settings ở trên cùng của menu > bạn có thể bắt đầu thực hiện các điều chỉnh, chặn ứng dụng truy cập Internet hoặc đánh dấu chúng chỉ có thể truy cập web thông qua những mạng cụ thể - mạng tại nhà, quán cà phê, văn phòng hay bất cứ thứ gì mà bạn chỉ định.

Làm sạch PC

2 phút: Một chiếc PC bẩn rất dễ bị quá nóng và “chết trẻ”, do đó vài tháng một lần bạn nên dành thời gian để làm sạch bụi, các mảnh vụn ra khỏi máy để giữ cho PC của mình luôn “thoáng mát”. Đơn giản chỉ cần mở thùng máy, sử dụng chiếc bàn chải nhỏ hoặc máy hút bụi cầm tay để nhẹ nhàng loại bỏ bụi khỏi bề mặt.

Khi hút bụi bên trong hệ thống, đừng sử dụng máy hút bụi công suất lớn và không kéo vòi máy dọc theo bề mặt các bảng mạch của PC. Điều cuối cùng bạn muốn làm là sử dụng máy hút bụi hút hết bụi bẩn bám trên tụ điện, điện trở và tập trung vào hút những mảnh vụn lớn nhất trên quạt thông gió, đế tản nhiệt…

Keo tản nhiệt: Bạn chỉ cần một giọt keo tản nhiệt để gắn bộ tản nhiệt cho CPU, có thể dẫn nhiệt khỏi bộ xử lý một cách hiệu quả.

Phục hồi màn hình

4 phút: Các vấn đề màn hình khiến bạn bực bội, nhưng thường không khó sửa. Khi màn hình của bạn bắt đầu hỏng, đầu tiên hãy thử giải pháp đơn giản nhất sau: Ngắt kết nối rồi kết nối lại mọi cáp nối để đảm bảo rằng, tất cả các bộ nối đều được cắm chắc chắn. Thông thường, đó là tất cả những gì phải làm.

Nếu vấn đề vẫn không được giải quyết, cáp hoặc một trong những cổng trên màn hình hay PC có thể đã hỏng. Hãy thử sử dụng cáp dự phòng (hoặc mượn của bạn), nếu màn hình vẫn dở chứng thì nên sử dụng cổng thay thế (các PC, màn hình hiện đại nhất có nhiều cổng màn hình) giải quyết vấn đề.

Nếu vẫn còn có vấn đề, và hệ thống đã cài đặt card đồ họa rời, giờ là lúc mở thùng máy. Hãy tắt nguồn PC đi > rút cáp điện > mở thùng máy. Lắp lại card đồ họa, sau đó kiểm tra để xác nhận rằng nó đã gắn chặt vào cổng PCI. Trong khi thùng máy đang mở, tranh thủ kiểm tra xem liệu tất cả quạt làm mát trong hệ thống (đặc biệt là những quạt làm mát gắn với chính các card đồ họa) có sạch sẽ, không dính bụi bẩn hay không. Card đồ họa thường thể hiện các bất ổn kỳ lạ, lỗi màu sắc khi quá nóng hoặc sắp hỏng.

Sửa bàn phím bị hỏng

1 phút: Nếu bạn đang gõ bàn phím và đột nhiên nhận thấy không có phản ứng gì trên màn hình, có thể bàn phím đã bị vỡ. Nhưng trước khi bỏ nó đi và mua một cái mới, hãy chắc chắn rằng vấn đề không phải do cổng gây nên: Tháo bàn phím khỏi PC > cắm nó vào một cổng USB khác và xem liệu vấn đề có hết hay không.

Nếu bàn phím không kết nối qua cổng USB, có thể nó là bàn phím PS/2 > bạn cần tải về phần mềm trình điều khiển (driver) thích hợp để PC hiểu được bàn phím. Bạn có thể tìm thấy các driver bàn phím đa phương tiện PS/2 của Microsoft tại go.pcworld.com/ps2driver.

Rút ngắn thời gian khởi động

3 phút: Nhiều PC khởi động Windows cực lâu do lãng phí thời gian nạp một loạt chương trình mà bạn không cần lúc vừa mở máy. Bạn có thể tắt hầu hết những chương trình như vậy - còn được gọi là các dịch vụ khởi động cùng Windows (startup service) - với rất ít rủi ro. Bằng cách đó, bạn sẽ giảm được thời gian khởi động đi vài giây quý giá, và bạn luôn có thể khởi chay các chương trình bằng tay nếu bạn muốn sử dụng chúng sau này.

Để tắt các startup service không cần thiết, bấm phím Windows > gõ Run > nhấn Enter. Trong hộp lệnh Run, gõ msconfig để khởi chạy tiện ích System Configuration > nhấn tab Services. Ở đó, bạn sẽ thấy danh sách tất cả các chương trình tự động chạy khi bạn khởi động Windows. Để an toàn, hãy tích vào hộp kiểm Hide all Microsoft services trước khi bạn thực hiện bất kỳ thay đổi nào khác. Sau đó, vô hiệu hóa tất cả các tiện ích mà bạn không cần khởi động tự động. Ví dụ, tắt Adobe Updater và Steam rồi chạy chúng một cách thủ công khi bạn muốn sử dụng.

Thiết lập nhiệm vụ: Task Scheduler của Windows cho phép bạn tự động hóa các nhiệm vụ bảo trì khác nhau, bao gồm cả việc lên kế hoạch để thực hiện một hoạt động cụ thể thường xuyên thế nào.

Sử dụng keo tản nhiệt để khắc phục CPU quá nóng

4 phút: Nếu PC quá nóng và bạn cảm thấy hài lòng với nội thất của nó, hãy cân nhắc thay thế lớp keo tản nhiệt cũ. Theo thời gian, vật liệu TIM (thermal interface material) - được sử dụng giữa các CPU (và GPU) với bộ tản nhiệt của chúng - bị “suy nhược” và việc dẫn nhiệt ra khỏi các thành phần của PC trở nên kém hiệu quả hơn.

Để thay keo tản nhiệt, cẩn thận tháo bộ tản nhiệt và sử dụng rượu isopropyl (hoặc bất kỳ chất cồn làm sạch nào khác) để làm sạch lớp keo tản nhiệt khỏi đế của bộ tản nhiệt và bề mặt chip. Một khi bề mặt đã sạch sẽ, hãy nhỏ vài giọt TIM mới và lắp lại bộ tản nhiệt. Để được hướng dẫn chi tiết về cách bôi TIM, cài đặt bộ tản nhiệt trên cả bộ xử lý AMD và Intel, hãy xem hướng dẫn tại http://go.pcworld.com/cpucooler.

Vô hiệu hoá AutoPlay

30 giây: Nếu bạn mệt mỏi vì phải nhấp chuột vào cửa sổ pop-up AutoPlay mỗi khi cắm một cái gì đó vào PC của mình, hãy vô hiệu hóa nó từ bên trong một menu Windows ẩn.
Để làm điều này, đầu tiên hãy cắm thiết bị - ví dụ, máy ảnh hoặc điện thoại thông minh - vào PC và cho phép thiết bị cài đặt bất kỳ trình điều khiển cần thiết nào. Đóng cửa sổ AutoPlay khi nó bật lên > rút thiết bị ra một cách an toàn > cắm nó trở lại. Khi cửa sổ AutoPlay bật lên một lần nữa > chọn tùy chọn View more AutoPlay options in Control Panel > Windows sẽ đưa bạn vào Control Panel > cuộn xuống dưới danh sách các thiết bị được nhận ra để tìm thấy thiết bị mới nhất > thay đổi tùy chọn “Choose a default” thành Take no action. Nhấp vào Save và AutoPlay sẽ không bao giờ làm phiền bạn về thiết bị cụ thể đó nữa. Nếu bạn muốn tắt AutoPlay hoàn toàn, hãy chọn View more AutoPlay options ở phía trên cùng của màn hình > vô hiệu hóa tùy chọn Use AutoPlay for all media and devices.

Chạy phần mềm cũ

30 giây: Nếu cần chạy một chương trình viết từ năm 1999, bạn có thể tinh chỉnh Windows để đánh lừa làm ứng dụng nghĩ rằng, nó đang chạy trên Windows XP, Windows 2000, hay thậm chí là Windows 95.

Nếu bạn có một chương trình đã lỗi thời mà không chạy tốt với Windows 7 hoặc 8, chỉ cần nhấp chuột phải vào nó > chọn Troubleshoot compatibility từ menu. Tiếp theo, chọn Troubleshoot program > bỏ qua trình gỡ rối bằng cách nhấn vào I don't see my problem listed. Trên màn hình kế tiếp, chọn một phiên bản Windows cũ hơn để mô phỏng khi đang chạy ứng dụng > sử dụng nút Start the program để kiểm tra xem ứng dụng có chạy trong phiên bản Windows cũ hay không. Nếu mọi thứ đều ổn, nhấn Yes, save these settings for this program và thế là xong.

Đưa cáp nối vào tổ chức

2 phút: Một số người thích dùng cáp nối, dây buộc khiến phía sau bàn làm việc của họ có một “mớ” dây xoắn vào nhau. Hãy làm theo 3 bước đơn giản sau bất cứ khi nào bạn kết nối thiết bị mới vào PC của mình.

Đầu tiên, luôn ghi nhãn cho từng cáp. Hãy sử dụng băng dính, bút và giấy để làm công việc này. Đính nhãn vào cả 2 đầu cáp, do đó bạn sẽ dễ dàng xác định cáp nào là của thiết bị nào.

Tiếp theo, hãy dán nhãn các bộ sạc của bạn. Và cuối cùng, để tránh sự hỗn loạn cáp, hãy nhóm những cáp có công năng tương tự vào một nhóm > lồng nhóm cáp đó vào chung một ống giấy sẽ giữ cho hệ thống của bạn được gọn gàng, có tổ chức.

Tự động hóa các nhiệm vụ bảo trì quan trọng

2 phút: Cách tốt nhất để đi trước các vấn đề PC thông thường là ngăn không cho chúng xảy ra - bằng cách thường xuyên thực hiện những nhiệm vụ bảo trì quan trọng như chống phân mảnh (defragmenting) ổ cứng. Bạn có thể sắp xếp để máy tính xử lý các nhiệm vụ quan trọng này cho mình, thông qua tiện ích Task Scheduler tiện dụng của Windows.

Chạy Task Scheduler bằng cách gõ Task Scheduler trong Start Menu. Sau đó chọn tùy chọn Basic Task Create để tạo ra một nhiệm vụ tự động đơn giản dựa trên bộ đếm thời gian. Cửa sổ wizard Task Scheduler sẽ hướng dẫn bạn lựa chọn ứng dụng để chạy > xác định tần suất chạy.

Tất nhiên, Task Scheduler chỉ có thể khởi chạy chương trình, còn để làm chương trình tự động thực hiện một tác vụ nào đó - ví dụ, thiết lập để CCleaner tự động quét (scan) - bạn sẽ phải thay đổi dòng lệnh của chương trình, đưa vào đối số cụ thể trong Task Scheduler. Ví dụ, nếu đang sử dụng CCleaner, bạn có thể sửa đổi dòng lệnh thành ccleaner.exe /AUTO để CCleaner tự động chạy > quét hệ thống theo những cài đặt tùy chỉnh của bạn. Bạn thường có thể tìm thấy danh sách các đối số dòng lệnh của phần mềm trên website của nhà phát triển.

(PC World VN)